Czy pasażer, którego lot z Izmiru do Warszawy był opóźniony o ponad 3 godziny, ma prawo do odszkodowania za opóźniony lot? Sąd Unii Europejskiej orzekł 21 stycznia 2026 r., że decyzja służb kontroli ruchu lotniczego może stanowić „okoliczność nadzwyczajną” i zwalniać przewoźnika z obowiązku wypłaty 400 euro. Wyrok podkreśla znaczenie braku wpływu linii lotniczej na zdarzenie i zmienia praktykę rozstrzygania sporów o odszkodowania.
Co ustalił sąd UE w sprawie z Izmiru do Warszawy
Sąd UE ustalił, że decyzja kierownictwa lotów o przesunięciu startu wcześniejszego rejsu, podjęta w kontekście złych warunków pogodowych, może stanowić okoliczność nadzwyczajną. W przypadku tej sprawy opóźnienie przekroczyło 3 godziny, a pierwotna kwota odszkodowania wynosiła 400 euro za pasażera. Orzeczenie wskazuje, że wpływ zewnętrzny i brak kontroli przewoźnika nad decyzją są kluczowe.
Wyrok ma też praktyczny wymiar: dotyczy sytuacji, gdy ten sam samolot obsługuje wcześniejszy rejs, a decyzje służb ruchu lotniczego związane z pogodą lub bezpieczeństwem zmieniają harmonogram. Sąd podkreślił konieczność weryfikacji, czy przewoźnik mógł realnie zapobiec opóźnieniu lub złagodzić jego skutki.
Jakie okoliczności są uznawane za nadzwyczajne
Sąd kładzie nacisk na to, że „okoliczność nadzwyczajna” musi pozostawać poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika i mieć charakter zewnętrzny. Przykładami mogą być działania kontroli ruchu lotniczego, ekstremalne warunki meteorologiczne czy zdarzenia o charakterze bezpieczeństwa publicznego. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny dowodów.
Kryteria wykazania okoliczności
Aby uznać zdarzenie za nadzwyczajne, trzeba wykazać trzy elementy: brak wpływu przewoźnika, zewnętrzne pochodzenie decyzji oraz bezpośredni związek przyczynowy między tą decyzją a opóźnieniem. Sąd podkreśla, że sama awaria techniczna, jeśli wynika z braku należytej utrzymalności, zwykle nie będzie okolicznością nadzwyczajną.
Przykład zastosowania kryteriów
W sprawie Izmir–Warszawa część przyczyn opóźnienia wiązała się z decyzją służb kontroli lotów oraz z usterką techniczną wykrytą po wylądowaniu. Sąd zwrócił uwagę, że decydujące jest, czy przewoźnik mógł przewidzieć lub zapobiec awarii; jeśli nie, zewnętrzna decyzja kontroli ruchu lotniczego może zwolnić go z odpowiedzialności.
| Okoliczność | Wpływ na prawo do odszkodowania |
|---|---|
| Decyzja kontroli ruchu lotniczego z powodu pogody | Może być uznana za okoliczność nadzwyczajną (zwalnia przewoźnika) |
| Awaria techniczna z powodu złego utrzymania | Zwykle nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności |
| Wydarzenie o charakterze bezpieczeństwa publicznego | Najczęściej uznawane za nadzwyczajne |
Kiedy pasażer może dalej domagać się odszkodowania
Prawo pasażera do odszkodowania zależy od ustalenia przyczyn opóźnienia i przeanalizowania dowodów dotyczących kontroli nad sytuacją. Jeśli przewoźnik ponosi odpowiedzialność za techniczną gotowość maszyny lub za błędy organizacyjne, pasażer nadal może uzyskać 400 euro. Kluczowe jest zebranie dokumentacji i żądanie pisemnego uzasadnienia od linii lotniczej.
Jakie dowody warto zgromadzić
Zbieraj boarding passy, potwierdzenia rezerwacji, korespondencję od przewoźnika, oświadczenia obsługi oraz informacje o zaistniałych decyzjach kontrolnych. Dokumentacja pogodowa i notatki z lotniska pomagają wykazać, czy przyczyna opóźnienia leżała poza kontrolą linii, czy też wynikała z jej zaniedbań.
Rola ustaleń sądowych
Wyrok sądu UE wpływa na linię orzecznictwa krajowego i może utrudnić dochodzenie roszczeń w sytuacjach, gdy przewoźnik wykaże wpływ zewnętrzny. Mimo to każdy przypadek rozpatruje się indywidualnie — sądy krajowe będą weryfikować dowody i decydować, czy okoliczność była rzeczywiście niezależna od przewoźnika.
Procedura dochodzenia roszczeń i praktyczne wskazówki
Jeżeli opóźnienie dotyczy Twojego lotu, rozpocznij procedurę od formalnego zgłoszenia roszczenia do przewoźnika. W piśmie domagaj się wyjaśnień przyczyn opóźnienia i wypłaty odszkodowania, powołując się na rozporządzenie WE 261/2004 i odpowiednie orzeczenia sądowe. Powinieneś też zachować wszystkie dowody związane z podróżą.
- Zgłoś roszczenie do linii: wyślij pismo z żądaniem odszkodowania i kopią dokumentów podróży.
- Zachowaj dokumenty: boarding pass, e‑maile, potwierdzenia opóźnień i oświadczenia personelu.
- Poproś o uzasadnienie: żądaj od przewoźnika wyjaśnienia, czy decyzja wynikała z polecenia służb zewnętrznych.
- Skorzystaj z mediacji: w razie odmowy rozważ pomoc rzecznika praw pasażera lub centrum europejskiego.
- Przygotuj się na postępowanie sądowe: jeśli sprawa trafi do sądu, gromadź dowody i rozważ pomoc prawną.
Co zmienia wyrok dla pasażerów i branży lotniczej
Wyrok Sądu UE z 21 stycznia 2026 r. wprowadza istotne uściślenia w interpretacji okoliczności nadzwyczajnych. Dla pasażerów oznacza to konieczność dokładniejszej dokumentacji i większego wysiłku dowodowego w sporach dotyczących odszkodowań. Dla linii lotniczych wyrok daje podstawy do obrony przy zdarzeniach wykraczających poza ich wpływ, pod warunkiem przedstawienia wiarygodnych dowodów.
W praktyce możemy spodziewać się intensyfikacji sporów prawnych oraz wzrostu liczby spraw, w których przewoźnicy argumentują, że decyzje organów kontroli lotów lub nieprzewidywalna pogoda zwalniają ich z odpowiedzialności. Również organy nadzoru i rzecznicy praw pasażerów będą odgrywać większą rolę w mediacjach.
Najczęściej zadawane pytania
Czy każdy opóźniony pasażer z Izmiru dostanie 400 euro?
Nie. Prawo do 400 euro zależy od długości opóźnienia i ustalenia przyczyn. Jeśli opóźnienie przekracza 3 godziny i nie wynika z okoliczności nadzwyczajnych poza kontrolą przewoźnika, pasażer może żądać odszkodowania. Jeśli jednak sąd lub przewoźnik wykaże, że decyzja leżała poza wpływem linii, roszczenie może zostać oddalone.
Jak długo trwa procedura dochodzenia odszkodowania?
Procedura administracyjna u przewoźnika może trwać kilka tygodni; w przypadku sporu i postępowania sądowego czas wydłuża się do miesięcy, a nawet lat. Warto skorzystać z pomocy rzecznika praw pasażerów lub prawnika, aby przyspieszyć proces i właściwie przygotować dowody.
Jakie dokumenty są najważniejsze przy reklamacji?
Kluczowe dokumenty to boarding pass, potwierdzenie rezerwacji, komunikaty linii o opóźnieniu, zdjęcia lub notatki z lotniska oraz wszelka korespondencja z przewoźnikiem. Dodatkowo przydatne są zapisy pogodowe i oświadczenia dotyczące decyzji kontroli ruchu lotniczego.
Co zrobić, gdy linia odmawia wypłaty odszkodowania?
Jeśli linia odmówi wypłaty, złóż odwołanie i zwróć się do krajowego organu ds. lotnictwa lub rzecznika praw pasażera. W ostateczności można wnieść sprawę do sądu; decyzja Sądu UE ma wpływ na linię orzecznictwa, ale każdy przypadek jest indywidualnie badany.
źródła: polskieradio24.pl, money.pl, rp.pl, transinfo.pl